"Bethlehem khua ah cun va kal usihlaw Bawipa nih a kan chimhmi thil cu va zoh tuah usih," tiah an i ti. Cu caah khulrang in an kal i Mari le Josef kha an va ton hna i ngakchiate cu caw rawl einak kuang chung i arak ih ko kha an va hmuh (Luke 2:15-16).
Biadomhnak
Tukhal hna sinah vancungmi nih thawngtha a run phorh hna tikah um sawhsawh loin Bethlehem khua ah an vung tli i Jesuh kha an va biak. Cu hnu ah cu Christmas thawngtha cu midang sinah an phuan chin. Cu Bethlehem thawngtha cu nihin ah kan zapi thazaang lak ding in kan sawm hna.
Christmas le Bethlehem
Christmas sullam hi a hmasa ah fianter ka duh. Grik biafang Christos le masse fonh in a hung chuak mi bia a si. Christos cu "chiti thuhmi/thimmi" tinak a si i Jesuh Khrih kha a sawh duhmi a si. Masse cu "mi zapi" tinak a si. Cu caah Christmas cu Pathian Fapa Jesuh Khrih le vawlei mi vialte kan iton caan a si kan ti khawh.
Phun dang in kan chim ahcun Christmas caan cu Pathian thiang kha Jesuh Khrih hmang in vawlei ah a run ilangh caan a si. Cu kong cu Johan thawngtha nih khan fiang khun in a langhter: "Bia cu minung ah a cang i kan lakah khua a sa" (1:14). Hi ruang ah hin hlan piin arak rawk cangmi Pathian le minung pehtlaihnak kha a tu cu a thar in pehthaan a hung si cang. Zeitluk lung lawmh awk dah a si! Zungzal a hlat lan cangmi kha a tu cu zungzal an ipeh thaan cang.
Jesuh Khrih a chuahnak khua Bethlehem zong hi sullam a ngeimi a si. Hebru biafang Beth le Lehem pahnih fonh in ara mi a si. Beth cu “inn” tinak a si i, Lehem cu “changreu” (rawl) tinak a si. Cu caah Bethlehem sullam cu "changreu umnak inn" tinak a si. Jesuh Khrih vawlei a ratnak sullam cu mi vialte kha "zungzal nunnak" pek awk caah a si. Amah hrimhrim nih khan "Keimah cu nunnak changreu ka si" tiah fiang tein arak chim (Johan 6:32-35). Jesuh Khrih cu "nunnak" lam a si (Johan 14:6). Bethlehem khua i a chuak mi Jesuh Khrih cu vawlei mi vialte nih zungzal nunnak kan hmuh khawh nakhnga Pathian nih a kan pekmi laksawng sunglawi a si. Cu laksawng cu “Christmas” laksawng a si.
Bethlehem nih a Kan Hmuhsakmi Thil Pahnih
Christmas caan cu Pathian nih mi vialte kan caah "nunnak changreu" (Jesuh Khrih) a kan pek caan a si. Cu nunnak changreu cu BETHLEHEM khua ah a um. Cu “nunnak changreu" taktak tin co a duh mi paoh nih BETHLEHEM khua ah kan kal hrimhrim a herh. BETHLEHEM nih a kan hmuhsakmi thil pahnih a um:
a) Ruahchannak zeihmanh a ngei ti lomi minung nunnak kha sullam a ngeihter thaan; ruahchannak thar kan hmuh ni a si caah lawmhnak ni a si.
b) Asinain, Bethlehem khua ahcun Harnak, Ngeigchiat mitthli tlaknak, Nganfahnak… (Matt 2:16-18) tampi a um ti kha kan philh lo awk a si. Cu caah Christmas caan ah hi thil vialte hi kan lung chung in kan ruah zungzal awk ah a biapi ngaimi an si.
Christmas caan hi:
a. Midang sin in hmuh ding lawng kan bawh awk a si lo, kanmah lei kap in zeidah kan pek khawh ve lai ti tu kha ruah deuh ding a si. Christmas caan hi hmuhnak caan a si lo, pek caan a si. Pathian nih a Fapa ngeihchunh a kan pek caan a si (Johan 3:16; Ish. 9:6). Nichuahlei mifim hna nih laksawng mansung kha an thlanti he an pek caan a si.
b. Puai tuah caan a si lo, Pathian thiang kha minung Jesuh in a run ilangh caan a si. Cu Christmas cu laakhruak in a hung cang men mi zong a si fawn lo, Pathian nih a caan a za cang a ti tikah Jesuh Khrih kha vawlei ah a run thlah caan a si. Caan har caan sunglawi a si.
c. Inuamh sawhsawh caan a si lo, midang nih thatnak an tinco khawh ve nakhnga fahnak tuar caan a si. Vawlei mi vialte nih khamhnak kan co khawh nak hnga Pathian nih a sian lo a Fapa ngeihchun kha a run thlah. Pathian cu ngeihchia le mitthli tla in a um.
Bethlehem khua ah a chuakmi Jesuh nih a run phorhmi thawngtha cu:
• Sifakmi hna sin ah thawngtha chim awk.
• Sal tangmi hna sin ah luatnak thanh awk.
• Mitcaw mi hna sin ah khua hmuh thaannak pek awk.
• Hremmi hna luatnak pek awk…. caah a si (Luke 4:16-18). Cu thawngtha cu Bethlehem thawngtha a si.
Biadonghnak
Christmas hi puai tuah in tuah hna hlah usih, caan sunglawi tu ah hmang hna usih. Kanmah inuamh sawhsawh lawng si loin, Bethlehem ah a cangmi harnak caah kan nunnak kha pe hna usih. Bethlehem ah cun kal hna usihlaw, Nunnak thawngtha (changreu) kha ilak hna in kan nunnak cu midang caah hman izuam cio hna usih. Jesuh Khrih nih "nunnak changreu ka si" a ti nak sullam cu a nunnak kha midang thatnak le nunnak caah a peknak ahkhan a lang. Cu cu kan nih zong kan i zohchunh ve awk le kan zulh awk a si. Aa dawhmi nun zong a si fawn.
Tuukhaal pawl cu Bethlehem khua ah khan khulrang in an va kal; Bawipa nih a chimh mi hna va zoh ding ah an kal. Christmas caan ah Bawipa nih a kan chimh mi zeidah a si? Christmas caan cu Bethlehem khua i a cangmi harnak (vawlei harnak)le tah aihramnak ihrawm ve ding ah Pathian a nih a kan pekmi caan a si. Midang sining ihrawm khawh hi a sunglawi mi rian a si. Jesuh Khrih a nunnak hrimhrim kha cu nun cu a si.
Tuesday, December 21, 2010
Tuesday, November 2, 2010
Lai Babel Lungrual?
Ka blog ka thawk hnu in pehzul in ca ka tial thiam rih lo. Siaherh in ka blog a ka leng tawn tu nan hmai khah a si ziar lo. Zeidang ka rian ah ka caan a dih i ka blog ah caan ka peh kho rih lo. A ruah zia ka thiam lei ko uh.
Tu kar hrawng cu mission tuanbia kong deuh ka rel. Mah lak ah cun W. C. B. Purser nih 1913 ah a tial mi "Christian Missions in Burma" cauk ka rel i theihtlei tampi ka chap. Cu lakah Purser nih Laimi kan holh a dan liangluang nak legend kong a tial mi hi ka ca ah theihtlei a si khun.
Laimi hi phun tampi in an ithen i a tlangpi in chaklei, thlanglei, le a laifang Laimi tiah then an si. Chaklei Laimi pawl nih Baibal chung i Babel Lungrual bantuk khin an holh a dan nak kong ah legend an ngei ve. A chim ning ah cun, hlan lio pi Laimi khua upa nih thlapa (the moon)mawt caan i a cheuchum lawng a van tawn khi an lung a tling lo. Zan fatin thlapa lai (full moon) lawng te sisehlaw tha tein zan khua ceu seh ti an duh. Cu ca ah nikhat cu hi ti hin khua an khang: Babel bantuk lungrual kan sak lai i thlapa cung tiang kan kai lai i kan duh ning in kan chiah lai i zan fatin thlapa a vang lai an ti. Cu ti cun khuaza um Laimi vialte nih Lungrual cu sak hram an thawk ti a si. Lungrual cu a sang chin in an sak tikah thlapa khuachia kha a thin a hung i cu lungrual cu tlu lak in a nam piak hna ca ah a cheu phu chaklei, a cheu phu thlanglei ti in an ithenthek dih i cu ti cun, an holh zong an idang cio dih ee ti a si.
Legend cu va si kaw, tuanbia ngaingai a si na loin, mah bantuk ruahnak kan ngeih mi tete hi hngalh awk ngai an si ka ti. Kan Baibal chung i Babel Lungrual zong hi hlan Judah miphun pawl nih an ingeih mi legend pakhat a si ve. Laimi nih kan ingeih mi khua-ruahnak (concept) a tel mi pawl hi khawmh suat le hlat hlai awk tlak an si ka ti.
Tu kar hrawng cu mission tuanbia kong deuh ka rel. Mah lak ah cun W. C. B. Purser nih 1913 ah a tial mi "Christian Missions in Burma" cauk ka rel i theihtlei tampi ka chap. Cu lakah Purser nih Laimi kan holh a dan liangluang nak legend kong a tial mi hi ka ca ah theihtlei a si khun.
Laimi hi phun tampi in an ithen i a tlangpi in chaklei, thlanglei, le a laifang Laimi tiah then an si. Chaklei Laimi pawl nih Baibal chung i Babel Lungrual bantuk khin an holh a dan nak kong ah legend an ngei ve. A chim ning ah cun, hlan lio pi Laimi khua upa nih thlapa (the moon)mawt caan i a cheuchum lawng a van tawn khi an lung a tling lo. Zan fatin thlapa lai (full moon) lawng te sisehlaw tha tein zan khua ceu seh ti an duh. Cu ca ah nikhat cu hi ti hin khua an khang: Babel bantuk lungrual kan sak lai i thlapa cung tiang kan kai lai i kan duh ning in kan chiah lai i zan fatin thlapa a vang lai an ti. Cu ti cun khuaza um Laimi vialte nih Lungrual cu sak hram an thawk ti a si. Lungrual cu a sang chin in an sak tikah thlapa khuachia kha a thin a hung i cu lungrual cu tlu lak in a nam piak hna ca ah a cheu phu chaklei, a cheu phu thlanglei ti in an ithenthek dih i cu ti cun, an holh zong an idang cio dih ee ti a si.
Legend cu va si kaw, tuanbia ngaingai a si na loin, mah bantuk ruahnak kan ngeih mi tete hi hngalh awk ngai an si ka ti. Kan Baibal chung i Babel Lungrual zong hi hlan Judah miphun pawl nih an ingeih mi legend pakhat a si ve. Laimi nih kan ingeih mi khua-ruahnak (concept) a tel mi pawl hi khawmh suat le hlat hlai awk tlak an si ka ti.
Wednesday, October 6, 2010
BIA VAAK
Pa Sui
2008 lio ah khan Barack Obama nih America ramhruaitu lutlai President rian a rak hmuh ruang ah Pu Thla Thawn nih Ks. 100,000/- a rak miak i Khuahlun Boarding Class caah a rak hlut deng, Khuahlun Education Foundation ca tu ah a hram Ks. 100000/- he a rak hlut. Obama nih a tuan hngami rian a chim tikah mi lung a rak hmui hringhran.
Kum hnih (term cheu) a vun tuan i tu hi mah ti cun ti law mah ti khan ti law..... timi ruahnak phun phun cheuh a tong. Mah lakah pakhat cu khrihfa set set maw a si Muslim dah ti hi zapi sin ah fiang tein chim ding. Obama nih hin ni khat khat cu Bill Cliton Bible ngan pi kha a zak in aa ceh te lai i pumh fel ngaknu pawl he biakinn bak ah Glen Beck i “Obama khrihfa a si lo” a rak timi kha a fianh te lai tiah upa lungfim nih cun an rak ruah nain ni hin ni tiang mah ngai cu a um rih lo ti a si.
America ramuknak phung nih hin zalawng te’n chimrel khawhnak le Pathian biak khawhnak cu fak pi’n a haakmi a si na’n a biaknak zei si ti a chim duh lomi President cu a dirkamh kho lo men. Thilsining theimi nih cun nihin ah hin cun khrihfa, Muslim, Roman Catholic ti le Jew biaknak hna hi president thimnak ahcun biaknak ngei lo ‘ka thei lo, ka zei poi loh’ timi nak cun thim deuh an si an ti.
President aa cuhmi pawl hi biaknak lei le ramuk phung constitution lei zeipoi zeipoi an hal theo hna. 1800 lio ah Thomas Jefferson he a rak i zuammi pa nih a biaknak chim a rak duh lo ruang ah zapi nih an rak uar tuk ko nain a rak tla. 1908 lio tan than ah William Howard Taft zong cu thiam thiam. Biaknak lei ah aa pee ngai mi Dwight Eisenhower hmanh 1952 lio tan mee suai lio ah a nu le a pa Jehovah’s Witness an si ruangah biakinn a phan bal lo i khrihfa phung dotu a si tiah an rak puh. Billy Graham sin ah ruahnak a rak hal i a rak timi cu, “Eisenhower, Pathian le na ram kha zum ko, zei tin?” a rak ti.
Cu zeipoi zeipoi lakah a harbikmi cu a liam cia kum 50 lio i John F. Kennedy lio tan ah khan a si. Nixon nih Kennedy hi RC a si kha chim len a duh lo nain zapi ko an buai cang. “Vatican puppet (Vatican Zohtee)” a si ko lai cu ta an rak ti. September 12,1960 ni ah cakei kaa luh ding in an sawm i Ok a ti hna. Greater Houston Ministerial Association ahcun pastor te cu “kei cu zei biak inn dah ka zumh ti chim ah ka ra lo, cu cu keimah ca lawng ah a biapimi thil asi, zei bantuk America ram dah ka zumh ti chim tu ah ka ra..” a ti hna. America cu biaknak le uknak aa dang tein a ummi ram, biaknak upa nih zei ah mee pek ding tiaha chimmi ram a si lo. Cun “ni hin ni ah cun kutdong nih a sawhmi pa hi RC pa a si ko nain, a hnu ah maw zei tik ah dik, Jew pa maw a si lo ah thumkawmh zum lo pa maw, Baptist pa maw a ho dik a sawh ve te ko lai...... kei cu nihin ah cun harnak tong ka si nain thaizing ah cun nangmah zong na si ve kho men ko... kan rampi lungngetnak a rawh te dah ti lo ahcun”
Kumzabu hnarcheu a luan hnu a tu ah cun Obama zong zei biakinn dah a zumh ti si lo in zei bantuk America dah a zumh ti chim phuan ve a hau cang laimi ah a tla. Ground Zero (innsang pa hnih rawhnak hmun) pawng ah Islam biakinn a sakter hnik hna ruangah khuami he an buai ti bantuk, thintawinak tete hi a phun phun in a chuak. Obama nih a donghnak bik ah a chim theomi bia cu ‘hrimh thannak le ho poh i khahnak’ kha a si tawn. A caan caan ahcun President nih hin a langhter awk ding zumhnak cu a mah pomning zumhnak tu kha a si theo.
Ref. Times Sept 13.2010
2008 lio ah khan Barack Obama nih America ramhruaitu lutlai President rian a rak hmuh ruang ah Pu Thla Thawn nih Ks. 100,000/- a rak miak i Khuahlun Boarding Class caah a rak hlut deng, Khuahlun Education Foundation ca tu ah a hram Ks. 100000/- he a rak hlut. Obama nih a tuan hngami rian a chim tikah mi lung a rak hmui hringhran.
Kum hnih (term cheu) a vun tuan i tu hi mah ti cun ti law mah ti khan ti law..... timi ruahnak phun phun cheuh a tong. Mah lakah pakhat cu khrihfa set set maw a si Muslim dah ti hi zapi sin ah fiang tein chim ding. Obama nih hin ni khat khat cu Bill Cliton Bible ngan pi kha a zak in aa ceh te lai i pumh fel ngaknu pawl he biakinn bak ah Glen Beck i “Obama khrihfa a si lo” a rak timi kha a fianh te lai tiah upa lungfim nih cun an rak ruah nain ni hin ni tiang mah ngai cu a um rih lo ti a si.
America ramuknak phung nih hin zalawng te’n chimrel khawhnak le Pathian biak khawhnak cu fak pi’n a haakmi a si na’n a biaknak zei si ti a chim duh lomi President cu a dirkamh kho lo men. Thilsining theimi nih cun nihin ah hin cun khrihfa, Muslim, Roman Catholic ti le Jew biaknak hna hi president thimnak ahcun biaknak ngei lo ‘ka thei lo, ka zei poi loh’ timi nak cun thim deuh an si an ti.
President aa cuhmi pawl hi biaknak lei le ramuk phung constitution lei zeipoi zeipoi an hal theo hna. 1800 lio ah Thomas Jefferson he a rak i zuammi pa nih a biaknak chim a rak duh lo ruang ah zapi nih an rak uar tuk ko nain a rak tla. 1908 lio tan than ah William Howard Taft zong cu thiam thiam. Biaknak lei ah aa pee ngai mi Dwight Eisenhower hmanh 1952 lio tan mee suai lio ah a nu le a pa Jehovah’s Witness an si ruangah biakinn a phan bal lo i khrihfa phung dotu a si tiah an rak puh. Billy Graham sin ah ruahnak a rak hal i a rak timi cu, “Eisenhower, Pathian le na ram kha zum ko, zei tin?” a rak ti.
Cu zeipoi zeipoi lakah a harbikmi cu a liam cia kum 50 lio i John F. Kennedy lio tan ah khan a si. Nixon nih Kennedy hi RC a si kha chim len a duh lo nain zapi ko an buai cang. “Vatican puppet (Vatican Zohtee)” a si ko lai cu ta an rak ti. September 12,1960 ni ah cakei kaa luh ding in an sawm i Ok a ti hna. Greater Houston Ministerial Association ahcun pastor te cu “kei cu zei biak inn dah ka zumh ti chim ah ka ra lo, cu cu keimah ca lawng ah a biapimi thil asi, zei bantuk America ram dah ka zumh ti chim tu ah ka ra..” a ti hna. America cu biaknak le uknak aa dang tein a ummi ram, biaknak upa nih zei ah mee pek ding tiaha chimmi ram a si lo. Cun “ni hin ni ah cun kutdong nih a sawhmi pa hi RC pa a si ko nain, a hnu ah maw zei tik ah dik, Jew pa maw a si lo ah thumkawmh zum lo pa maw, Baptist pa maw a ho dik a sawh ve te ko lai...... kei cu nihin ah cun harnak tong ka si nain thaizing ah cun nangmah zong na si ve kho men ko... kan rampi lungngetnak a rawh te dah ti lo ahcun”
Kumzabu hnarcheu a luan hnu a tu ah cun Obama zong zei biakinn dah a zumh ti si lo in zei bantuk America dah a zumh ti chim phuan ve a hau cang laimi ah a tla. Ground Zero (innsang pa hnih rawhnak hmun) pawng ah Islam biakinn a sakter hnik hna ruangah khuami he an buai ti bantuk, thintawinak tete hi a phun phun in a chuak. Obama nih a donghnak bik ah a chim theomi bia cu ‘hrimh thannak le ho poh i khahnak’ kha a si tawn. A caan caan ahcun President nih hin a langhter awk ding zumhnak cu a mah pomning zumhnak tu kha a si theo.
Ref. Times Sept 13.2010
Friday, September 17, 2010
ZAISAWMREL
Pu G. Biak Nawl
Kan Laibiafang ah, pasawmrel, zaisawmrel, rawlsawmtuk timi hi pupa chan ah rak hman tawnmi a si. Sahrang a kaap kho nih an sahrangkaap hawi an sawm hna i mizapi kawh in pasawmrel puai an rak tuah tawn. Cubantuk in ngaknu inn i ihpung tlangval hna le ngaknu hna (sawmmi) hla in an i hloi, bia an i leh cu zairel ti a si, cu hla vialte cu hmunkhat ah sakti le laam a hung si tikah zaisawm kan rel an rak ti tawn. "Ar aw khuan ser rih hlahlaw, kan ngaih lung maw awi hlan ah , tuzaan bang maw ti khei rem dawh te he, zaisawm kan rel ti len lai," tiah pupa hla a um . Cucaah, stage show, live show, music festival phun khi a si ve.
Zai cu hla a si. Phun-zai-tlawh-ciar-biatam khi zai tiah kan ruah bik tawn. Asinain, phun (hmur cawlcangh), zai (aw nem, awsang chuah), tlawhciar (umchung tisa tlawh hluahmah), biatam (midang ngiar), timi pawl hi hlasak phun ah an rak telh caah zai ti a rak sinak a rak si leh lam.
Sawm timi cu, kawh-auh, pumhkhawmh khi a si i, tuakrelnak ( kanaan) sawm (paak, sawm, za tbk.) kha thawhkehnak biafang a si___ paak pumh cu sawm a si tibantuk khin, a sinain, 10 in 99 tiang lawng ti ri khiahmi phun cu a si lo. Rikhiah cu kanaan a si i, pasawm, rawlsawm, zaisawm timi hi cu a tiluan aa dang. Tc. pathongrel, pazarel, pasawmrel tiin ri a um lo, hman zong a si lo.
Rel timi cu, sak, chim, tuan ti khi a sawh caah, chim kem zong in, sakrel, chimrel, tuanrel, tawlrel ti an si tawn. Kanaan rel theng lawng khi a si lo. Lairel kan timi ahcun, khuakhan, ceihkhan, riantuan tinak a si. Avoi (107)nk BBC ( atu MBC) Civui pi Hakha i rak tuah lio ah, tarpawl nih , "Pathian zaangfahnak in "Nosawm kan rel ta manh," an rak ti. A sullam cu zaa-ngaan, thangthar, seino tampi,(phuntling) kan hmu ta manh tinak a si. Cucaah, zaisawmrel ti cu, hla phuntling kan sa, hla tampi kan sa, kan tawlrel tinak a si, music festival tinak a si hnga.
Kan Laibiafang ah, pasawmrel, zaisawmrel, rawlsawmtuk timi hi pupa chan ah rak hman tawnmi a si. Sahrang a kaap kho nih an sahrangkaap hawi an sawm hna i mizapi kawh in pasawmrel puai an rak tuah tawn. Cubantuk in ngaknu inn i ihpung tlangval hna le ngaknu hna (sawmmi) hla in an i hloi, bia an i leh cu zairel ti a si, cu hla vialte cu hmunkhat ah sakti le laam a hung si tikah zaisawm kan rel an rak ti tawn. "Ar aw khuan ser rih hlahlaw, kan ngaih lung maw awi hlan ah , tuzaan bang maw ti khei rem dawh te he, zaisawm kan rel ti len lai," tiah pupa hla a um . Cucaah, stage show, live show, music festival phun khi a si ve.
Zai cu hla a si. Phun-zai-tlawh-ciar-biatam khi zai tiah kan ruah bik tawn. Asinain, phun (hmur cawlcangh), zai (aw nem, awsang chuah), tlawhciar (umchung tisa tlawh hluahmah), biatam (midang ngiar), timi pawl hi hlasak phun ah an rak telh caah zai ti a rak sinak a rak si leh lam.
Sawm timi cu, kawh-auh, pumhkhawmh khi a si i, tuakrelnak ( kanaan) sawm (paak, sawm, za tbk.) kha thawhkehnak biafang a si___ paak pumh cu sawm a si tibantuk khin, a sinain, 10 in 99 tiang lawng ti ri khiahmi phun cu a si lo. Rikhiah cu kanaan a si i, pasawm, rawlsawm, zaisawm timi hi cu a tiluan aa dang. Tc. pathongrel, pazarel, pasawmrel tiin ri a um lo, hman zong a si lo.
Rel timi cu, sak, chim, tuan ti khi a sawh caah, chim kem zong in, sakrel, chimrel, tuanrel, tawlrel ti an si tawn. Kanaan rel theng lawng khi a si lo. Lairel kan timi ahcun, khuakhan, ceihkhan, riantuan tinak a si. Avoi (107)nk BBC ( atu MBC) Civui pi Hakha i rak tuah lio ah, tarpawl nih , "Pathian zaangfahnak in "Nosawm kan rel ta manh," an rak ti. A sullam cu zaa-ngaan, thangthar, seino tampi,(phuntling) kan hmu ta manh tinak a si. Cucaah, zaisawmrel ti cu, hla phuntling kan sa, hla tampi kan sa, kan tawlrel tinak a si, music festival tinak a si hnga.
Sunday, September 5, 2010
PUANLAANG
Pu G. Biak Nawl
Puanlaang timi hi kan pupa holhfang kan thlautaak cangmi a si. Puanglaang timi nih zei sullam dah a ngeih? Puan timi cu kan i aihmi puan, kan i vorhmi puan kha a si ko i, thilthaan tinak a siko. laang timi cu laan timi biafang in a rami a si i, tei; saankanh; lanh; lanhtaak; ti khi sawh duhmi a si. Cucaah, puanlaang timi cu teihnekchuahnak puan-zaar tinak a si. Miraang nih banner an timi khi a si i, Kawl nih awnglan tiah an rak ti ve. Cucu, a hnu deuh ah cun Miraang nih flag an timi le kawl nih alaan an timi ah khin a vaa chuah.
Kan pupa hna nih puanlaang cu zei can ah dah anrak hman kan ti ah cun, lai nipi ni, sunparnak ni le teinak, sawmtuk, lianngannak caan ah khin anrak hman tawn. Puanlaang cu mah kuttah mi puanraang (zo puanraang phun)khi a rak si i, a hnu cun khiangraang thaan cu an hman.
Puanlaang cu rua pumtha paar ah temh in thlai an si i, thli nih a lek hna tikah a puakmi thawng a thang lulhmalh. Ral thah khuan-ruh bunh a si ah cun, rua puntha, pumthum ah puanlaang cu thlai an si i, a pawngah lungdonh a um lai. Cun lungdonh pawng cu zalampi a kal lai. Cubantuk in, philhlonak lungdonh le zawl(a ruak hmuh lomi mithi lungdonh) a si ahcun lungphun hnulei a cungdot ah puanlaang cu ruapum pumthum in thlai an si lai. Cubantuk in puak an tuah tik zong ah philhlonak lungdonh le lungphun an tuah ve i, puanlaang can ah thilzun zong thlai an si theu. Cuticun lai sunparnak he aa pehthlai mi, midang nak in thil tikhawh deuhnak le teinak phunphun a si mi; ral tei, rawl tampi ngeih, sa tampi kah ti bantuk can ah hmelchunhnak i an thlai mi puan cu puanlaang ti cu a rak si.
1973 kum lio i rak suaimi kawlram phunghram ah khan alaan timi kha, lai holh leh mi ah puanlaang ti in a um kha kan hmuh (BSPP Manawcript11973). Cucaah, tuchan seino kan fale nih hmanmi laizo holhfang thantaar ai ah khin puanlaang ti tu in kan hman ve awk a si ko hnga. Thantaar timi hi holh no deuh a si i, a sullam tu cu thannak hun taar mi tinak cu a si thiamthiam ko. 1949 kum April thla ah an rak tuah mi Hakha Tipil Khrihfabu kum 50 Jubilee lio ah an rak sah mi hlapi cu, “Puanglaang kha lek u,” timi a si, tiah cu lio i mino huraitu a rak simi Pu Luai Kung nih a kan chimh.
Puanlaang timi hi kan pupa holhfang kan thlautaak cangmi a si. Puanglaang timi nih zei sullam dah a ngeih? Puan timi cu kan i aihmi puan, kan i vorhmi puan kha a si ko i, thilthaan tinak a siko. laang timi cu laan timi biafang in a rami a si i, tei; saankanh; lanh; lanhtaak; ti khi sawh duhmi a si. Cucaah, puanlaang timi cu teihnekchuahnak puan-zaar tinak a si. Miraang nih banner an timi khi a si i, Kawl nih awnglan tiah an rak ti ve. Cucu, a hnu deuh ah cun Miraang nih flag an timi le kawl nih alaan an timi ah khin a vaa chuah.
Kan pupa hna nih puanlaang cu zei can ah dah anrak hman kan ti ah cun, lai nipi ni, sunparnak ni le teinak, sawmtuk, lianngannak caan ah khin anrak hman tawn. Puanlaang cu mah kuttah mi puanraang (zo puanraang phun)khi a rak si i, a hnu cun khiangraang thaan cu an hman.
Puanlaang cu rua pumtha paar ah temh in thlai an si i, thli nih a lek hna tikah a puakmi thawng a thang lulhmalh. Ral thah khuan-ruh bunh a si ah cun, rua puntha, pumthum ah puanlaang cu thlai an si i, a pawngah lungdonh a um lai. Cun lungdonh pawng cu zalampi a kal lai. Cubantuk in, philhlonak lungdonh le zawl(a ruak hmuh lomi mithi lungdonh) a si ahcun lungphun hnulei a cungdot ah puanlaang cu ruapum pumthum in thlai an si lai. Cubantuk in puak an tuah tik zong ah philhlonak lungdonh le lungphun an tuah ve i, puanlaang can ah thilzun zong thlai an si theu. Cuticun lai sunparnak he aa pehthlai mi, midang nak in thil tikhawh deuhnak le teinak phunphun a si mi; ral tei, rawl tampi ngeih, sa tampi kah ti bantuk can ah hmelchunhnak i an thlai mi puan cu puanlaang ti cu a rak si.
1973 kum lio i rak suaimi kawlram phunghram ah khan alaan timi kha, lai holh leh mi ah puanlaang ti in a um kha kan hmuh (BSPP Manawcript11973). Cucaah, tuchan seino kan fale nih hmanmi laizo holhfang thantaar ai ah khin puanlaang ti tu in kan hman ve awk a si ko hnga. Thantaar timi hi holh no deuh a si i, a sullam tu cu thannak hun taar mi tinak cu a si thiamthiam ko. 1949 kum April thla ah an rak tuah mi Hakha Tipil Khrihfabu kum 50 Jubilee lio ah an rak sah mi hlapi cu, “Puanglaang kha lek u,” timi a si, tiah cu lio i mino huraitu a rak simi Pu Luai Kung nih a kan chimh.
Sunday, August 29, 2010
Khuazing Pathian Thim Hna Usih
Salm 144:15 - "An Pathian ah BAWIPA a simi hna cu lunglawmmi an si."
Laimi hi Pathian thimmi, Pathian aa tlaihmi miphun kan si caah thluachuah tampi kan dong. Vawleicung phung a si caah, harnak le retheihnak phunphun kan ton ko bu ah, thluachuahnak kan rel caan hi a tam deuh ko. Cucu lungfim tein ruah setmat tikah a fiang. Khrihfa kan simi hi mi vantha tuk kan si. Salm catialtu nih cun "an Pathian ah BAWIPA a simi hna cu lunglawmi an si" a ti. Cucu amah nunnak hrim ah BAWIPA cu a Pathian a si caah aa lawmhnak le thluachuah a donmi vialte cungin a chimmi a si. Hi Baibal caang hi a thar in ruat ti hna usih tiah kan sawm hna.
An Pathian ah
Salm catial tu nih "An Pathian ah" a ti tikah thim dingmi tam nawn a um ti kha a fiang. Israelmi hna tuanbia kan zoh tikah caan tampi ahcun miphun dang, ramdang mi he an i tong, an i cawh i, ramdang le miphun dang hna i an zumhmi le an pathian kha an i thim sual tawn. Tahchunnak ah, Israelmi hna cu Izipt saltannak in Moses hmangin Pathian nih a chuahpi hna i, cawhnuk le khuai tizu in a khahnak Kanaan ram lei ah a hruai hna. Zei maw caan ahcun Iziptmi hna kut in luatnak a petu hna Pathian kha hnu ah chit in miphun dang pathian hna kha an tha deuh, an thawng deuh rua tiah an ruah caan a rak um. Kanaan ram an luh ka ah, Joshua nih Israelmi hna cu zei bantuk Pathian dah nan i thim lai, tiah a rak ti hna. Cun, Joshua nih cun "keimah le ka innchungkhar tu nih cun BAWIPA kha kan biak ko lai," tiah a rak ti (Joshua 24:15).
Joshua le chungkhar nih cun an Pathian caah BAWIPA kha an rak i thim. Ramdang mi hna pathian kha, Pathian taktak an si lo ti kha an fiang. Hlaphuahtu nih cun "Sihmanhsehlaw ka zumhmi ka hngalh . . ." a ti bantuk in Joshua le chungkhar nih cun an zumhmi an hngalh. An Pathian cu BAWIPA a si. Kanmah cio zong i hal ve hna hmanh usih. Kan Pathian ah aho dah a si? Kan nunnak uktu ah aho dah, zeithil dah kan chiah? Kan chungkhar ah tah kan Pathian aho dah, zei dah a si? Kan Pathian ah kan chiahmi hi hngalh hrimhrim kan hau. Kan zumhmi zong kan hngalh a hau.
BAWIPA a simi
Salm catialtu nih cun an Pathian ah BAWIPA a simi cu lunglawmmi an si, a ti. Hika ah Lai Baibal Thiang i BAWIPA tiah a hmanmi hi vawlei bawi (lord or master) khi a sawh duhmi a si lo. Israelmi hna an Pathian min a si. Israelmi nih Pathian cu a phunphun in an auh. El Shaddai, El Roi, Elohim ti bantuk in an auhning tampi a um. Nain, an Pathian i pumpak min cu YHWH (Yahweh) ti a si. Israelmi nih Pathian cu a thiang tukmi a si caah, a min hrim cu a thiang tuk i, a min bak in auh cu tih a nung tuk tiah an rak ruah. Cu caah, Cathiang an rel tikah YHWH timi an hmuh paoh ah Adonai tiin an rak rel tawn. Caan a rauh tikah YHWH timi i a aw chuah taktak hi hngalh khawh a si ti lo. Cu caah, a cheu nih Jehovah tiah aw an chuah i, nihin ah Jehovah Pathian kan ti tawn nak khi a si. "Adonai" timi i a sullam cu "ka bawipa" asiloah "bawipa" tinak a si. Cu ti cun Mirang holh in an leh tikah BAWIPA tiah an hun hman. A ngaingai ti ahcun BAWIPA timi nih Pathian i pumpak min kha a huap kho lo.
Mirang nih God an timi khi Laimi nih Pathian tiah kan hman. YHWH timi hi Pathian pumpak min ah hmanmi a si caah, Laiholh in leh kan duh ahcun Khuazing tihi a tha bik ko rua tiah ka ruah. Keimah pumpak in ka hmuhning le zumhning ahcun Khuazing hi Laimi nih Pathian pumpak min kawhnak ah kan hman. Kan Pathian ah Khuazing (BAWIPA) a si ding kha a biapi ngai. Khuazing cu zei bantuk dah a si? Tampi chim ding a ummi chungin tlawmpal kan chim ahcun:
* Van le vawlei le a chung ummi thil vialte sertu cu Khuazing Pathian a si (Gen 1 le 2).
* Minung hi amah muisam keng bakin a kan sertu a si (Gen 1:26-27).
* Salm catialtu (Salm 8) nih a chim bantuk in Khuazing Pathian cu minung kan zawn a kan ruattu le a hnakkar ah a kan tenhtu a si.
* Kan sual tuk lio zongah a kan hlaw siang lo i, a Fapa ngeihcun te hmanh a kan pe siangtu a si (Johan 3:16).
* Kan nunnak ah thluachuah tampi, kan phu lo, kan tawk lo tiangin a kan petu, a kan cawisang tu a si (Salm 23; 36).
* Hi vawlei ah thluachuahnak tampi a kan pek pinah zungzal nunnak a kan petu, ruahchannak a kan petu cu Khuazing Pathian a si (1 Piter 1:3-5).
* Vawilei nih pathian tiah a ti tawnmi hna vialte cungah a ummi, a nungmi Pathian a si (Exod 15:11).
Cu vialte cu a hngalh tikah Salm catialtu nih cun "an Pathian ah Khuazing (BAWIPA) a simi" a tinak hi a si. Phundang in kan chim ahcun, an nunnak uktu ah Khuazing a simi cu lunglawmmi an si, a ti. Kan Pathian ah Joshua le chungkhar bantuk in Khuazing Pathian kan i thim ahcun, Khuazing duhnak kha pakhatnak kan chiah ahcun, Salm catialtu nih a ti bantuk in "lunglawmmi" kan si. "Lunglawmmi" a timi hi phundang in chim ahcun, thluachuakmi tinak a si ko. Kan Pathian ah Khuazing (BAWIPA) kan chiah a si ahcun, thluachuakmi kan si rih lai. Nihin ah Salm catialtu nih amah nunnak i, a tonmi thil cungin a kan cawnpiakmi cu "nan Pathian ah Khuazing (BAWIPA) a si ahcun thluachuakmi nan si" tihi a si. Khoika hmun kan phanh hmanh ah Khuazing Pathian aa thimmi kan si ahcun thlua kan chuak hrim ko lai. Khuazing Pathian aa thimmi le fek tein aa tlaihmi si i zuam hna usih.
Nan umnak cio ah kan biakmi Khuazing Pathian nih in umpi cio ko hna seh!
Kaa lawm.
Thomas Cung Bik
Philadelphia
Laimi hi Pathian thimmi, Pathian aa tlaihmi miphun kan si caah thluachuah tampi kan dong. Vawleicung phung a si caah, harnak le retheihnak phunphun kan ton ko bu ah, thluachuahnak kan rel caan hi a tam deuh ko. Cucu lungfim tein ruah setmat tikah a fiang. Khrihfa kan simi hi mi vantha tuk kan si. Salm catialtu nih cun "an Pathian ah BAWIPA a simi hna cu lunglawmi an si" a ti. Cucu amah nunnak hrim ah BAWIPA cu a Pathian a si caah aa lawmhnak le thluachuah a donmi vialte cungin a chimmi a si. Hi Baibal caang hi a thar in ruat ti hna usih tiah kan sawm hna.
An Pathian ah
Salm catial tu nih "An Pathian ah" a ti tikah thim dingmi tam nawn a um ti kha a fiang. Israelmi hna tuanbia kan zoh tikah caan tampi ahcun miphun dang, ramdang mi he an i tong, an i cawh i, ramdang le miphun dang hna i an zumhmi le an pathian kha an i thim sual tawn. Tahchunnak ah, Israelmi hna cu Izipt saltannak in Moses hmangin Pathian nih a chuahpi hna i, cawhnuk le khuai tizu in a khahnak Kanaan ram lei ah a hruai hna. Zei maw caan ahcun Iziptmi hna kut in luatnak a petu hna Pathian kha hnu ah chit in miphun dang pathian hna kha an tha deuh, an thawng deuh rua tiah an ruah caan a rak um. Kanaan ram an luh ka ah, Joshua nih Israelmi hna cu zei bantuk Pathian dah nan i thim lai, tiah a rak ti hna. Cun, Joshua nih cun "keimah le ka innchungkhar tu nih cun BAWIPA kha kan biak ko lai," tiah a rak ti (Joshua 24:15).
Joshua le chungkhar nih cun an Pathian caah BAWIPA kha an rak i thim. Ramdang mi hna pathian kha, Pathian taktak an si lo ti kha an fiang. Hlaphuahtu nih cun "Sihmanhsehlaw ka zumhmi ka hngalh . . ." a ti bantuk in Joshua le chungkhar nih cun an zumhmi an hngalh. An Pathian cu BAWIPA a si. Kanmah cio zong i hal ve hna hmanh usih. Kan Pathian ah aho dah a si? Kan nunnak uktu ah aho dah, zeithil dah kan chiah? Kan chungkhar ah tah kan Pathian aho dah, zei dah a si? Kan Pathian ah kan chiahmi hi hngalh hrimhrim kan hau. Kan zumhmi zong kan hngalh a hau.
BAWIPA a simi
Salm catialtu nih cun an Pathian ah BAWIPA a simi cu lunglawmmi an si, a ti. Hika ah Lai Baibal Thiang i BAWIPA tiah a hmanmi hi vawlei bawi (lord or master) khi a sawh duhmi a si lo. Israelmi hna an Pathian min a si. Israelmi nih Pathian cu a phunphun in an auh. El Shaddai, El Roi, Elohim ti bantuk in an auhning tampi a um. Nain, an Pathian i pumpak min cu YHWH (Yahweh) ti a si. Israelmi nih Pathian cu a thiang tukmi a si caah, a min hrim cu a thiang tuk i, a min bak in auh cu tih a nung tuk tiah an rak ruah. Cu caah, Cathiang an rel tikah YHWH timi an hmuh paoh ah Adonai tiin an rak rel tawn. Caan a rauh tikah YHWH timi i a aw chuah taktak hi hngalh khawh a si ti lo. Cu caah, a cheu nih Jehovah tiah aw an chuah i, nihin ah Jehovah Pathian kan ti tawn nak khi a si. "Adonai" timi i a sullam cu "ka bawipa" asiloah "bawipa" tinak a si. Cu ti cun Mirang holh in an leh tikah BAWIPA tiah an hun hman. A ngaingai ti ahcun BAWIPA timi nih Pathian i pumpak min kha a huap kho lo.
Mirang nih God an timi khi Laimi nih Pathian tiah kan hman. YHWH timi hi Pathian pumpak min ah hmanmi a si caah, Laiholh in leh kan duh ahcun Khuazing tihi a tha bik ko rua tiah ka ruah. Keimah pumpak in ka hmuhning le zumhning ahcun Khuazing hi Laimi nih Pathian pumpak min kawhnak ah kan hman. Kan Pathian ah Khuazing (BAWIPA) a si ding kha a biapi ngai. Khuazing cu zei bantuk dah a si? Tampi chim ding a ummi chungin tlawmpal kan chim ahcun:
* Van le vawlei le a chung ummi thil vialte sertu cu Khuazing Pathian a si (Gen 1 le 2).
* Minung hi amah muisam keng bakin a kan sertu a si (Gen 1:26-27).
* Salm catialtu (Salm 8) nih a chim bantuk in Khuazing Pathian cu minung kan zawn a kan ruattu le a hnakkar ah a kan tenhtu a si.
* Kan sual tuk lio zongah a kan hlaw siang lo i, a Fapa ngeihcun te hmanh a kan pe siangtu a si (Johan 3:16).
* Kan nunnak ah thluachuah tampi, kan phu lo, kan tawk lo tiangin a kan petu, a kan cawisang tu a si (Salm 23; 36).
* Hi vawlei ah thluachuahnak tampi a kan pek pinah zungzal nunnak a kan petu, ruahchannak a kan petu cu Khuazing Pathian a si (1 Piter 1:3-5).
* Vawilei nih pathian tiah a ti tawnmi hna vialte cungah a ummi, a nungmi Pathian a si (Exod 15:11).
Cu vialte cu a hngalh tikah Salm catialtu nih cun "an Pathian ah Khuazing (BAWIPA) a simi" a tinak hi a si. Phundang in kan chim ahcun, an nunnak uktu ah Khuazing a simi cu lunglawmmi an si, a ti. Kan Pathian ah Joshua le chungkhar bantuk in Khuazing Pathian kan i thim ahcun, Khuazing duhnak kha pakhatnak kan chiah ahcun, Salm catialtu nih a ti bantuk in "lunglawmmi" kan si. "Lunglawmmi" a timi hi phundang in chim ahcun, thluachuakmi tinak a si ko. Kan Pathian ah Khuazing (BAWIPA) kan chiah a si ahcun, thluachuakmi kan si rih lai. Nihin ah Salm catialtu nih amah nunnak i, a tonmi thil cungin a kan cawnpiakmi cu "nan Pathian ah Khuazing (BAWIPA) a si ahcun thluachuakmi nan si" tihi a si. Khoika hmun kan phanh hmanh ah Khuazing Pathian aa thimmi kan si ahcun thlua kan chuak hrim ko lai. Khuazing Pathian aa thimmi le fek tein aa tlaihmi si i zuam hna usih.
Nan umnak cio ah kan biakmi Khuazing Pathian nih in umpi cio ko hna seh!
Kaa lawm.
Thomas Cung Bik
Philadelphia
Sunday, August 22, 2010
AA DAWHMI MITTHLI
William Khen Chum Bik
Bible Caang thim: "Ka lu hi tikhor sisehlaw ka mit hi mithli certi put hei si sehlaw ka hei duh dah, cuticun ka mi a thimi hna kha chunzan in ka ttah khawh hna hnga" (Jeremiah 9:1)
"Zeitindah kan nuncan a si ti kha tthate in i zoh u. Mihrut bantukin um hlah u, mifim bantukin um u. Atu kan nikhua hi caan chia a si caah caan ttha nan hmuhmi paoh kha tthate in hman i zuam u" (Efesa 5:15-16).
Lunglawmhnak
Khuaza vantoi um Zophei Thawngtthabia hrawmnak ah caan ttha ka hmuh ve caah Pathian ka thangtthat, caan a ka petu upa cungah upat hmaizahnak ka pek hna. Hi caan sunglawi ah hin Laimi nih taksa lei cun vantthat tiin kan nih caan le kan tthancho caan a si nain thlarau lei mit in zoh ah cun biakinn a khar cuahmah cang i Pathian a kal taak cuahmah cangmi, Khrihfa ram ti a si nain Khrihfa taktak zatuak in za ah pahra hmanh a phan ti lomi (Post-Christendom) ram kan panh cuahmah caan, ceunak ram in muihnak ram ah kan peem cuahmah caan a si caah nih loin ttah tu kaan sawm hna.
Ttah thu Profet
Profet Jeremiah hi Profet ttah thu (weeping profet) an ti tawn. A ruang cu a ttap tuk i atu kan Baibal chung i Ttahnak Hla zong hi Jeremiah Ttah hlalawhnak a si. Mi ttahthu lawng si loin mi mitthli tam hrimhrim si dawh a si.
Ka lu hi tikhor sisehlaw ka mit hi mithli certi put hei si sehlaw ka hei duh dah, cuticun ka mi a thimi hna kha chunzan in ka ttah khawh hna hnga a ti. (Jer 9:1)
Asinain Jeremiah mithli hi mitthli dawh a si. A fa a thih caah a ttap lo, zawtlaknak a ton ca zong ah a mithli a tla lo. A miphun a dawt caah a mitthli a tla. Pathian a tlaihchannak ruangah a lung a kuai. Sualnak a huat tuk caah a ttap. Cu bantuk mitthli cu mitthli dawh tuk a si.
Zei ruang bik ahdah a ttah? A miphun nih Pathian an kal taak caan, Pathian nakin vawlei thil an i bochan deuh caan, caan chia a si caah a si. A miphun an ttah ve lo kha a poi a ti tuk.
Aa zeihen kan tuah tiah ngaihchia in a ttapmi misual pakhat hmanh ka hmu hna lo. . . Van i a zuangmi vaca hna nih anmah kai caante an hngalh, tthuro, vahui langta nih kir caan an hngalh, ka mi hna nih cun ka phunglam an hngal lo, tiah amah lawng a hruum ruangmaang (Jer 8:4-10 tiang rel hmanh).
Hi lio siangpahrang cu thlanglei pennak sal i an taan hlan deuh a hmanung bik Judah siangpahrang Zedekiah a si. Babilon pennak nih sahrang tthih in vawleipi a tthih lio caan a si. Miphun vialte an ther dih. Zedekiah zong a ther in a ther ve. Cu lioah Jeremiah nih a chim pengmi cu Babylon siangpahrang Nebukhanezar nakin sualnak tu hi ttih a nung deuh ti hi a si. Cucaah cu Pathian ttihnak, Pathian hmaikawlnak kong cu heh tiah a aupi. Siangpahrang cu Pathian hmai na kawl lo caah ral na sung lai, a ti. Asinain siangpahrang nih cun profet deu pawl ruahnak a hal tik hna ah Ral na sung lai lo, na tei ko lai, tiah mithmai zoh in an chim.
Cucaah Pathian profet Jeremiah cu tikhor hna ah an thlak. Saphaw hring hna an tthit chih i nitlang ah an car. A donghnak ah cun Zedekiah nih ram dang siangpahrang aa sawm i Babilon cu a tuk ai. A tei ttung lo tikah Nebukhanezar nih a tlaih i a dawt bikmi a fapale kha a mithmuhte ah a thah hna i cu dih bak cun a mit a khoih. A sullam cu a mitthlam ah cuang peng seh tinak a si. Cun Babylon ah a mitkhoih bu cun hreng a khenh, sal ah an hruaih i a thih tiang thong a thlak (Jere 52:10-11).
Caan chia
Paul nih Efesa khuami hna kha Atu kan caan hi caan chia a si, a ti hna. Hi lioah ngal-eu zawtnak le vok zawtnak (Swine-influenza) hna a rak tlung lo. Caan a dong deng tinak zong a si hlei fawn lo. Efesa khua hi sui zong a chuahnak khua rum ngai a si i zumtu hna lakah Sui-ngun chawva duhnak (Materialism) le pumsa nuamhnak a tthawn tuk lio caan a si. Pathian nakin vawlei thil, rumnak le phaisa an i bochan deuhnak tu kha caan chia a timi a si.
Paul nih Efesa khua bantukin nihin ah ca kan kua ve sehlaw nihin Laimi kan caan hi caan chia a ti ve hrimhrim lai tiah ka ruah. Laimi ram kip kan phan. Abikin ram rum phaisa tamnak phanhnak caah heh tiah ral kan do. Ka saduhthah tlinak ah cun zei bia le holh chim zong sual ah kan rel lo. Kan ram a tthat lo caah pei a si ko cu, kan sifah kan har caah pei a si cu, Pathian nih a kan ngaihthiam ko lai tiah kan sifahnak kha sonhtarhnak ah kan hman. A phan cia cheukhat nih cucu Pathian philhnak ah kan hman hoi.
Ram nuam, ram rum kan phanhnak kan refugee card hna hi sualnak tuah onhtu zu license ah an cang cuahmah. Ram dang hi Pathian duhlomi sualnak tuah onhnak hotel ah kan canter. Pathian nakin sui-ngun chawva, nuamhnak kan bawiter deuh. Biakinn phan kan tlawm chin. Pathian chaw cheuhra cheukhat pemi kan tlawm chin. Pathian nawlbia nakin pumsa duhnak nawlbia kan zulh deuh caan a si.
Sawmnak
Cucaah u le nau hna Paul nih, Zeitindah kan nuncan a si ti kha tthate in i zoh u, mifim bantukin um u, mihrut bantukinumhlah u, atu kan caan hi caan chia a si caah caan ttha nan hmuhmi paoh kha tthate in hman i zuam u, tiah a thih laite ah thong chungin ro a kan vuihmi hi philh hlah usih (Efe 5:15-16). Zedekiah bantukin kan loh taktak hlanah Bawipa tu kan i bochan tthan in Bawipa nawlbia tu tlaihchan deuh kaan sawm hna. Salm cattialtu nih,
Minung i bochannak cun Pathian i bochan a ttha deuh, bawi i bochan nak cun Pathian i bochan kha a ttha deuh, (Salm 118: 8-9) a timi kha kan hnathlam ah cuang peng seh.
Na ka pekmi Nawlbia cu ka caah vawlei cung tangka vialte nakin a ttha deuh (Psalm 119:72) a timi hi kan nun lamhruaitu (Guide) ah i ser usih.
Rumnak nakin na Nawlbia zulh kha ka duhter deuh (Ps 119:36) a timi hi kan thlacamnak (Prayer) si cio seh.
Sifah nakin Pathian ttih lo bu rum tu ttih deuh usih. Pathian ttih kho lo tiangin kan ralchia hlah seh. Cheuhra cheukhat sungh lai phan tiang semrel hlah usih. Vawleipi sipuazi tlak, rian phuah, lihnin, meitlangpuah, le zawtnak ttha lo in thih vialte nakin Bawipa nawlbia buar tu ttih deuh usih. Bawi Jesuh nih,
Pum cu a that kho nain thlarau a that kho lomi cu va ttih hlah u. Hell chungah pum he thlarau he a that khotu Pathian tu kha va ttih u, a kan ti khah (Mt 10:28).
Ttih awk le ttih lo awk i thim palh sual hlah usih. Atu kan caan hi caan chia a si caah Nih nakin Ttah i thim deuh usih. Sual huat in ttap usih, Pathian kan ttanhnak, miphun kan dawtnak ruangah kan mitthli tla seh. Cucu ttah thut men a si lo, aa dawhmi mitthli a si.
Bible Caang thim: "Ka lu hi tikhor sisehlaw ka mit hi mithli certi put hei si sehlaw ka hei duh dah, cuticun ka mi a thimi hna kha chunzan in ka ttah khawh hna hnga" (Jeremiah 9:1)
"Zeitindah kan nuncan a si ti kha tthate in i zoh u. Mihrut bantukin um hlah u, mifim bantukin um u. Atu kan nikhua hi caan chia a si caah caan ttha nan hmuhmi paoh kha tthate in hman i zuam u" (Efesa 5:15-16).
Lunglawmhnak
Khuaza vantoi um Zophei Thawngtthabia hrawmnak ah caan ttha ka hmuh ve caah Pathian ka thangtthat, caan a ka petu upa cungah upat hmaizahnak ka pek hna. Hi caan sunglawi ah hin Laimi nih taksa lei cun vantthat tiin kan nih caan le kan tthancho caan a si nain thlarau lei mit in zoh ah cun biakinn a khar cuahmah cang i Pathian a kal taak cuahmah cangmi, Khrihfa ram ti a si nain Khrihfa taktak zatuak in za ah pahra hmanh a phan ti lomi (Post-Christendom) ram kan panh cuahmah caan, ceunak ram in muihnak ram ah kan peem cuahmah caan a si caah nih loin ttah tu kaan sawm hna.
Ttah thu Profet
Profet Jeremiah hi Profet ttah thu (weeping profet) an ti tawn. A ruang cu a ttap tuk i atu kan Baibal chung i Ttahnak Hla zong hi Jeremiah Ttah hlalawhnak a si. Mi ttahthu lawng si loin mi mitthli tam hrimhrim si dawh a si.
Ka lu hi tikhor sisehlaw ka mit hi mithli certi put hei si sehlaw ka hei duh dah, cuticun ka mi a thimi hna kha chunzan in ka ttah khawh hna hnga a ti. (Jer 9:1)
Asinain Jeremiah mithli hi mitthli dawh a si. A fa a thih caah a ttap lo, zawtlaknak a ton ca zong ah a mithli a tla lo. A miphun a dawt caah a mitthli a tla. Pathian a tlaihchannak ruangah a lung a kuai. Sualnak a huat tuk caah a ttap. Cu bantuk mitthli cu mitthli dawh tuk a si.
Zei ruang bik ahdah a ttah? A miphun nih Pathian an kal taak caan, Pathian nakin vawlei thil an i bochan deuh caan, caan chia a si caah a si. A miphun an ttah ve lo kha a poi a ti tuk.
Aa zeihen kan tuah tiah ngaihchia in a ttapmi misual pakhat hmanh ka hmu hna lo. . . Van i a zuangmi vaca hna nih anmah kai caante an hngalh, tthuro, vahui langta nih kir caan an hngalh, ka mi hna nih cun ka phunglam an hngal lo, tiah amah lawng a hruum ruangmaang (Jer 8:4-10 tiang rel hmanh).
Hi lio siangpahrang cu thlanglei pennak sal i an taan hlan deuh a hmanung bik Judah siangpahrang Zedekiah a si. Babilon pennak nih sahrang tthih in vawleipi a tthih lio caan a si. Miphun vialte an ther dih. Zedekiah zong a ther in a ther ve. Cu lioah Jeremiah nih a chim pengmi cu Babylon siangpahrang Nebukhanezar nakin sualnak tu hi ttih a nung deuh ti hi a si. Cucaah cu Pathian ttihnak, Pathian hmaikawlnak kong cu heh tiah a aupi. Siangpahrang cu Pathian hmai na kawl lo caah ral na sung lai, a ti. Asinain siangpahrang nih cun profet deu pawl ruahnak a hal tik hna ah Ral na sung lai lo, na tei ko lai, tiah mithmai zoh in an chim.
Cucaah Pathian profet Jeremiah cu tikhor hna ah an thlak. Saphaw hring hna an tthit chih i nitlang ah an car. A donghnak ah cun Zedekiah nih ram dang siangpahrang aa sawm i Babilon cu a tuk ai. A tei ttung lo tikah Nebukhanezar nih a tlaih i a dawt bikmi a fapale kha a mithmuhte ah a thah hna i cu dih bak cun a mit a khoih. A sullam cu a mitthlam ah cuang peng seh tinak a si. Cun Babylon ah a mitkhoih bu cun hreng a khenh, sal ah an hruaih i a thih tiang thong a thlak (Jere 52:10-11).
Caan chia
Paul nih Efesa khuami hna kha Atu kan caan hi caan chia a si, a ti hna. Hi lioah ngal-eu zawtnak le vok zawtnak (Swine-influenza) hna a rak tlung lo. Caan a dong deng tinak zong a si hlei fawn lo. Efesa khua hi sui zong a chuahnak khua rum ngai a si i zumtu hna lakah Sui-ngun chawva duhnak (Materialism) le pumsa nuamhnak a tthawn tuk lio caan a si. Pathian nakin vawlei thil, rumnak le phaisa an i bochan deuhnak tu kha caan chia a timi a si.
Paul nih Efesa khua bantukin nihin ah ca kan kua ve sehlaw nihin Laimi kan caan hi caan chia a ti ve hrimhrim lai tiah ka ruah. Laimi ram kip kan phan. Abikin ram rum phaisa tamnak phanhnak caah heh tiah ral kan do. Ka saduhthah tlinak ah cun zei bia le holh chim zong sual ah kan rel lo. Kan ram a tthat lo caah pei a si ko cu, kan sifah kan har caah pei a si cu, Pathian nih a kan ngaihthiam ko lai tiah kan sifahnak kha sonhtarhnak ah kan hman. A phan cia cheukhat nih cucu Pathian philhnak ah kan hman hoi.
Ram nuam, ram rum kan phanhnak kan refugee card hna hi sualnak tuah onhtu zu license ah an cang cuahmah. Ram dang hi Pathian duhlomi sualnak tuah onhnak hotel ah kan canter. Pathian nakin sui-ngun chawva, nuamhnak kan bawiter deuh. Biakinn phan kan tlawm chin. Pathian chaw cheuhra cheukhat pemi kan tlawm chin. Pathian nawlbia nakin pumsa duhnak nawlbia kan zulh deuh caan a si.
Sawmnak
Cucaah u le nau hna Paul nih, Zeitindah kan nuncan a si ti kha tthate in i zoh u, mifim bantukin um u, mihrut bantukinumhlah u, atu kan caan hi caan chia a si caah caan ttha nan hmuhmi paoh kha tthate in hman i zuam u, tiah a thih laite ah thong chungin ro a kan vuihmi hi philh hlah usih (Efe 5:15-16). Zedekiah bantukin kan loh taktak hlanah Bawipa tu kan i bochan tthan in Bawipa nawlbia tu tlaihchan deuh kaan sawm hna. Salm cattialtu nih,
Minung i bochannak cun Pathian i bochan a ttha deuh, bawi i bochan nak cun Pathian i bochan kha a ttha deuh, (Salm 118: 8-9) a timi kha kan hnathlam ah cuang peng seh.
Na ka pekmi Nawlbia cu ka caah vawlei cung tangka vialte nakin a ttha deuh (Psalm 119:72) a timi hi kan nun lamhruaitu (Guide) ah i ser usih.
Rumnak nakin na Nawlbia zulh kha ka duhter deuh (Ps 119:36) a timi hi kan thlacamnak (Prayer) si cio seh.
Sifah nakin Pathian ttih lo bu rum tu ttih deuh usih. Pathian ttih kho lo tiangin kan ralchia hlah seh. Cheuhra cheukhat sungh lai phan tiang semrel hlah usih. Vawleipi sipuazi tlak, rian phuah, lihnin, meitlangpuah, le zawtnak ttha lo in thih vialte nakin Bawipa nawlbia buar tu ttih deuh usih. Bawi Jesuh nih,
Pum cu a that kho nain thlarau a that kho lomi cu va ttih hlah u. Hell chungah pum he thlarau he a that khotu Pathian tu kha va ttih u, a kan ti khah (Mt 10:28).
Ttih awk le ttih lo awk i thim palh sual hlah usih. Atu kan caan hi caan chia a si caah Nih nakin Ttah i thim deuh usih. Sual huat in ttap usih, Pathian kan ttanhnak, miphun kan dawtnak ruangah kan mitthli tla seh. Cucu ttah thut men a si lo, aa dawhmi mitthli a si.
Subscribe to:
Posts (Atom)